Side Antik Kenti’nde gerçekleştirilen kapsamlı kazı çalışmaları sonucunda yaklaşık 390 metre uzunluğundaki antik caddenin sırları gün yüzüne çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde yürütülen kazılar, bu önemli ulaşım aksının Roma Dönemi’nden geç Antik Çağ’a uzanan mimari dönüşümüne ışık tutuyor. Çalışmalar sırasında, caddenin her iki yakasında yer alan stoa, mekanlar ve anıtsal girişlere ilişkin eşsiz izler keşfedildi. Bu bulgular, antik kentin sosyal ve mimari yapısını daha iyi anlamamıza imkan tanıyor.
Geleceğe Miras Projesi kapsamında tamamlanan kazılar, özellikle kuzeyde M.S. 2. yüzyıla tarihlendirilen doğu-batı doğrultusundaki stoa ve arka planındaki birçok mekana odaklandı. Günümüze ulaşan söve ve eşik taşları, caddenin eski Roma mimarisini koruyan ve yansıtan detaylar içeriyor. Ayrıca, caddenin en dikkat çekici noktalarından biri olan Herakles Kapısı, kabartmalarıyla ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Bu kapıda, Herakles’in On İki İşi’nin detaylı betimlemeleri ve Athena, Zeus, Artemis gibi tanrıların tasvirleri yer alıyor. 3. yüzyıla tarihlendirilen bu kabartmaların, kapının inşası sırasında devşirme malzeme olarak kullanıldığı tespit edildi.
Side’nin tarihsel gelişiminde 5. yüzyıldaki büyük değişiklikler önemli bir dönüm noktasıdır. Bu dönemde, Piskoposluk Sarayı’nın inşasıyla birlikte caddenin görünümünde önemli dönüşümler yaşandı. Kuzeydeki geniş alan, yeni anıtsal girişlerle donatılarak, caddenin görkemli ve gösterişli bir kent aksına dönüşmesini sağladı. Böylece, Doğu Kapısı üzerinden kentle bütünleşen güzergâh, sadece bir ulaşım yolu olmanın ötesine geçerek, antik kentin mimari ve kültürel zenginliğini temsil eden önemli bir sembol haline geldi. Kazılar sırasında ortaya çıkarılan yapılar ve düzenlemeler, Side’nin Roma döneminden Geç Antik Çağ’a uzanan çok katmanlı tarihini detaylı bir biçimde gözler önüne seriyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, yaptığı açıklamada, “Side’de tarihin görkemli kapılarından birini daha gün yüzüne çıkardık” diyerek kazıların önemini vurguladı. Ayrıca, Herakles Kapısı’nın iç yüzeyinde yer alan kabartmaların, kentin tarihi ve sanat mirasının önemli bir parçası olduğunu sözlerine ekledi. Bu kazı ve restorasyon çalışmaları sayesinde, Side’nin zengin tarihi ve mimari mirası gelecek nesillere aktarılmaya devam ediliyor.
